פרעה נכה

א שופר פאר מיינע געדאנקען

Sunday, January 16, 2005

וימת מלך מצרים

ועקבותיך לא נודעו...ביד משה ואהרן
פון די צוויי פסוקים לערענט מען זיך ארויס די דריי קוואליפיקאציעס וועלכע באדארפן זיך צו בלאגען, ווייל על שלשה דברים הבלאג עומד, 1) על ידי ההוא טמיר ונעלם, 2) על מדת ההוד, הטמ"ל בלע”ז, 3) ועל בחינת וירד משה מן ההר אל העם, לא פנה לעסקיו
צייט און געדולד האב איך נישט, הוד שבהוד איז דא אויך נישט, און אז איך שפיר דאס שטריקל ארום דאס האלז ווערט שטייפער, בין איך אייך געקומען מעלדן, ואמר פרעה לבני ישראל סגר עליהם הבלאג
היסטאריע שפילט זיך איבער, די עגלה יפיפיה ברעכט אונטער מפני חרב היונה
נחמו נחמו עמי, מיר האפן ווידער ארויסצושפראצן ערגעץ וואו אונטער אן אנדערע שלייער, ווען מיר וועלן אנערקענען כי היתה הרווחה, און ביז דאן חבי כמעט רגע, ועוד ישבו זקנים וזקנות בשערי ירושלים במהרה בימינו אמן

Monday, January 10, 2005

והתגלח

וגלח את ראשה ועשתה את צפורניה, ווען ער פלעגט אנקומען צו די פסוק אין פרשת כי תצא פלעגט אים אויפשווימען אויפן געדאנק די לאנגע רויטע מאניקורירטע נעגל פון די סעקרעטאר אין זיין צאן דאקטאר'ס אפיס, עס איז אים אבער געווען א וואונדער פארוואס רש"י זאגט "כדי שתתנוול" אים איז עס גראדע יא געפאלן
ווייטער אין רש"י "כדי שתהא בנות ישראל מקושטות והן מתנוולות" איז אים געווען אומפארשטעדליך ווייל די אידישע פרויען גאלן זיך דאך אויך אפ
כשהגיע לפרק האיש מקדש, האט מען אים געלערנט די דרש פון ופרע את ראש האישה, מכאן אז אידישע באשיידענע פרויען גייען מיט א קאפ צודעק, כאטש א סוטה איז נישט קיין רעבעצין, פארשטייט זי אבער אז צום בית המקדש קומט מען נישט ווי א קדשה, פונקט ווי אין זיין ווייבער שול, וואו ער איז אריין אפאר מאל צו פאקן ספרים, הענגט א שילד אז מען דארף העכערן די סטאנדארט ווי פון די וואכענדיגע טעג
וואס מען האט אים אבער נאכער ערקלערט, האט עפעס געקלעבט ווי ארבעס צו די וואנט, היות ס'שווער מקפיד צו זיין אז אפאר ווידערשפעניגע פארעקשנטע הארעלעך זאלן זיך נישט ארויסגליטשן, נוסף על זה אז חפיפה מיט א וואלד האר ווי נזיר איז אוממעגליך, גזרו חכמים מען זאל דאס אפשניידן, און כל העומד לגזוז כגזוז דמי
עס האט אים געקלינגען זייער מאדנע, דערפאר שניידט מען אפ איר צווייטראנגיקע הוד יפיה, איר קרוין פון שיינקייט, נאר ווייל עס איז שווער? וואספארא סארט לעזונג איז דאס? אז עמיצער ליידט פון כראנישע קני ארטערייטיס ווען מען אים אפהאקן די פיס? פאר די עגונות פראבלעם זוכן די רבנים לעזונגען, און דא געפונען זיי א לעזונג וואס מאכט זיי ביידע פאר כמו-עגונות
וואס האט מען די אלע יארן געטאן? וואונדערט עס אים, אז מען דארף פארברענגען צופיל צייט קעמען די האר אפשר איז א פלאן צוריק ריין מאכן זיין די דם טוהר
נאכמער עס קוקט אים נישט אויס אז די ווייבער גלייכן צו פוילעצן אין הינזיכטן וואו זיי זוכן פערפעקציע, פסח'דיג מאכן, האט ער געלערנט אין די ערשטע פרק פסחים, איעדע שושן פורים מיט זיין זיידע ווייל ער האט אים געזאגט אז עס איז שלושים יום קודם, אז ארגינעל ברויך מען אור לארבעה עשר, היינט צופליקן זיך די ווייבער שוין צוויי מאנאט פריער
און אט די זעלבע כאניאקעס וועלכע שטייען שבת אינדערפרי ביי די קאווע, אדער און די ווינטערדיגע פרייטאג פארנאכט ווען זיי ווארטן אהיים צוגיין צווישן זעקס און זיבן, און זענען מסביר מיט ק"נ טעמים לטהר שרץ, פארוואס מען טאר נישט פארן שבת הגדול אין אן האטעל אריין, אדער זיך איינקויפן פארטיגע חנוכה אויל גלעזעלך, ווייל די הכנה צו א מצוה איז דאך געוואלדיג גרויס, און מיט דאס גופא אז מען שוויצט ווי א ביבער, און מען שטרענגט זיך אן, האט מען שוין פארפאלקאמט די חלק הארי, די רעשט זענען שיירי מצוה, אוואו זענען איצט זייער צפיחית בדבש'גע ארגומענטן? וואס איז דא די דאפעלטער סטאנדארט? איפה ואיפה? וואו איז די אייזערנע לאגיק
עפעס האט ער אמאל געליינט אין די טייטש הגדה, אז א צדיק האט אמאל געזאגט, ער געדענקט שוין נישט ווער, אבער וואסא חיליק, אז די זעלבע קשר"ק מלאכים פון די יהי רצון נאך תקיעת שופר פאר די עולם מורמלט היום הרת, ווערן אויך באשאפן פון די קראצן, שייערן, רייבן, און.... ער האט שוין פארגעסן אפשר קיצלן? לעניינו, פארוואס זאלן זיי זיך צערייסן און ארבייטן איבער-שטונדן אין די ערב פסח סעזאן אבער זענען ארבעטסלאז איבערן יאר, אפשר קענען זיי טרעפן א פרנסה ביי די מקוה לעידיס
ער האט זיך געשעמט גיין פרעגן, ווייל ס'פאסט נישט צו דיסקוסירן איבער אנגעלעגנהייטן פון די אנדערע זייט מחיצה, א נאר איז ער אבער דאך נישט, פארט איז ער ישיבה בחור וואס מיט זיין תורה לערנען פאקט ער איין די קאלעדש סטודענטן אין אלע אנגעלעגענהייטן, האט ער דורכגעפירט זיין אייגענע פארש ארבייט, נאכגעקראצט אין די מקורות כתרנגול המנקר באשפתות, גענוצט אביסל זיין אויסגעשארפטן קצות קעפל, און אט זענען זיינע פינדונגען

די סופער-איבערגעטריבענע פרומקייט, איז א טהרה קאמפלעקס וואס די בנות ישראל החמירו על עצמן אבסעסיע האט געשלעפט צו אבסורדישע ווייטקייטן, חציצה באדייט א פרעמד שמיצל אויפן לייב, וואס שטערט אז דאס געפונט זיך דארט, און וועט עווענטועל ווערן אוועקגענומען, אז זי קימערט זיך נישט מיט אן אומזעבארע קניפל פון שתי שערות, און גייט אזוי צום בעשוי, איז כשר למהדרין מן המהדרין, פארצייטן האט מען זיך פיל ווינציגער ארומגעוואשן ווי היינט, און די האר איז געווען געפלאכטן אין צעפ אונטער די צודעק, אז פאר זיי האט געטויגט א חפיפה מיט אן האלצערנע-און-בן-פלת-מחברתו-הטהורה'דיגע-קאמב, איז דאך ק"ו בן בנו של ק"ו פאר די געפיעשטשעטע פרינצעסן, וועלכע באדט זיך ברותחין השכם וערב מיט א טוץ זייפן און שאמפוען מיט אן אויסוואל פון אלע סארטן טו בשבט פרוכט שמעקן
פארדעקן זיך די קאפ ברשות הרבים איז מדאורייתא, און א סוב-רשות הרבים דרבנן, אינדערהיים פעלט אנגאנצן נישט אויס, פארדעקן איז טייטש אנטאן א היטל אפילו ווען לאקן זענען יורד על פי מדותיה, אז ס'רוב איז באהאלטן הייסט דאס א פארדעקט קאפ, נישט אומזינסט איז קמחית געשטראפט געווארן אז אלע אירע קינדער כהנים גדולים זענען אויסגעשטארבן ביי איר לעבן, ווייל זי האט פארמיטן איר מאן,אישי כהן גדול, זיין פארדינטע פארגעניגען מיט דעם וואס איר תורפה-האר האט ער געמעגט זען און שפירן, אבער די באלקענס האבן נישט געהאט די געלעגענהייט א בליק צוטאן אויף איין הארעלע

און קיין ווייטן בליק האבן די אוסרים נישט פארמאגט, זייערע אויגן האבן נישט געוואנדערט קיין ד' מאות פרסה על ד' מאות פרסה, די קאנסעקווענצן פון זייער גזרה שאין רוב הציבור יכולים לעמוד בה זענען ביטער באקאנט, אנשטאט אן ערליכע אידענע מיט א באשיידן היטל שטייט אין די ווינקל ווי שרה באוהל, האט מען פראדוצירט א וויג-פארלאר אינדוסטריע, צו וואס ברויכן אידישע פרויען אימפארטירן אויליגע אזיאטישע אבשלום-לאנגע שווארצע האר? המבלי אין צרי בגלעד? צו זענען מיר אלע קאנסער פאציענטן? אם רופא אין שם, קריכן אונזער האר ארויס נאך פאר זיי זענען זיך רעכט צעוואקסן? זיצן די רבנים און קראצן זייער דענד-ראף קעפ, הזורעים ברנה בדמעה יקצורו, פארפאלן, זיי וואלטן געדארפט צו זיין רואים את הנולד אז פאר עמך אז יראה נישט קיין מלתא זוטרתא, און פאראויסזען די פאראדאקסישע חוכא וטלולא פון א היומען העיר שייטל פארדעקט מיט בענדל

און דאס איז נאך א פאקטאר אין די פרומקייט-שטאפלן מעסטער איבער כלל ישראל, וואס איז די לבוש? עה, צו באלעבאטיש, צו פארכנאקט, אין איעדע שוין אזוי אויך צושפליטערטע אגודות-אגודות-קהילה פארמירן זיך צוואנציג קלאסיפיקאציעס, דערמיט צו באפעסטיגען אז צוויי אידן דריי מיינונגען, פון איין פאטער צוועלף שבטים און פון איין שבט גוי וקהל גויים, זינט בימי מתתיהו שפראצט כסדר ארויס א פרישע דרך אין עבודת השם, און איעדער כת איז זיך פרה ורבה כדגים, ווי רש"י זאגט מפצל ויורד
און דאס איז נישט ווי אן אתרוג וואו איעדער ווייזט ארויס זיין געפיל צו אידישקייט און שפענדט ככל הישר בעיניו, דאס גייט למשפחותם לבית אבותם, וואס זי איז משנה? זי גליטשט? איי א בראך

אלכה ואשובה לי אל אישי הראשון, באשליסט דער פרישער חתן דנן, כי טוב לי אז מעתה, און אויב עס וועט מיר נישט מעגליך זיין אליינס מיט מיינע באגרענצטע כוחות, אפשר זאל איך רעדן צו אפאר עסקנים זיי זאלן עפענען א קאמפיין? פונקט ווי די עפארדעבל חתונה פלאן צו וואס מיין טאטע האט מיר אזוי שיין פארגעשטעלט, א פאסיגער קאמפיין נאמען קען אפשר זיין להחזיר העטרה ליושנה, וואס זאגט איר טייערע ליינער?

Sunday, November 28, 2004

פוסח על שני הסעיפים

דאס אינערליכע צעריסנקייט וואס פליקט אומדערבארעמדיג אדורך, ביזן תוך תוכות פונעם זיבעטן ריפ, פון דער געבוירענער פרומער, וועלכער שפירט זיך אין זיין לאגע, ווי א געפאנגענער חיה אין זיין שטייג, איז זייער ווייטאגליך און ביטער.
ער קוקט ארויס דורך א שפאלט, וואס איז בניסי ניסים ערמעגליכט געווארן צו באמערקן אין זיין הערמאטיש פארשלאסענעם קהילה, און דאס אויך נאר כדי ליתן מקום לטעות, צו די שימערירנדע גלאנץ פון עשיו'ס גוד טיים, צו די מעגליכקייטן אין די לאנד פון גאלדענע טרוימען, פון וואס ער איז אזוי בארבאריש צערויבט געווארן, און זיין הארץ בלוטיגט אים אינערליך, למה נגרע? איז די לעבנסלענגליכע-דערשטיקטע פראגע וואס רייסט זיך ארויס פון די טיפענישן פון זיין נשמה.
און אט די דערקוטשענדע פראגע נוגט אים די הארץ סטרונעס, עס באנעצט זיין קישן נאכט נאך נאכט, עס מאכט אים זיך וואונדערן אין דער שטיל, צו זענען דען די גענעטישע קייטן אזוי מערדערליך בינדענד? פארוואס? פארוואס קענען די פאנאטישע אראבער, פון די שענסטע שיאטישע משפחות, וועלכע צוען זייער לאנגען גאלדענעם קייט, צו די פארביסענסטע איאטאלאס, אינעם גלאררייכן היסטאריע פון איסלאמישע הויפן, אבער ארויסקומענדיג צו דער פרייע וועלט, קענען זיי אן קיין איבעריגע שוועריקייטן, אראפצוען זייערע פאטשיילעס, אראפווארפען זייערע קאפיא'ס, זיך סעמי-אסימילירן אינעם דעמאקראטישען שמעלצטאפ, און ווערן מיט מענטשן צוגלייך,
אלע, אויסער אונז, פאר אלע גאראנטירט די סטאטוע פון פרייהייט גלייכבארעכטיגקייט, אויסער פאר די וועלכע וואוינען הארט אונטער איר שימל-גרינעם, שארף שפיציגען שטריימל, ביי די ניו יארקער האפן.
אוואו איז די שווארצע וואלקענעס? וואו איז די שטורעם בייזע ווינטן וואס פלעגן ברויזן מיט אירע כוואליעס אויף אייראפע פון צייט צו צייט, און אוועקשלעפן די יוגענד אויף אירע שרעקעדיגע שדים פליגלען? שבתאי צבי, השכלה, יעוועסעקציע, און ציוניזם.
מי יתן, אז אינעם איין און צוואנגסטן יאר הונדערט, זאל אזוינס באטרעפן די ברוקלינער געטא, און איך וועל שוין מיט געשלעפט ווערן מיטן שטראם, אינעם תהו ובהו'דיגער אפגרינד אריין, אן איבערצולאזן פון הונטען א שנירל מיט שטינקעדיגע רכילות'ער.
מי מילל ומי פילל, אז דוקא דאהי, וואו צדיקים האבן געזאגט אז אפילו די זאמד אז חזיר טריף, זאל אין אזא אוממאראלישע עפאכע אין די קריסטליכע וועלט, זיין שווער ווי בליי צו פאלגן דעם יצר מחשבות לבו רע מנעוריו, וואו איז די ווערטל 'ווי עס גוי'אישט זיך אזוי אידישט זיך' ?
הוי! איך שודדנו!
ניין! ער פארמאגט נישט אין זיך די סופער-מענטשליכע שטארקייט, די ראקעטישע שטויסקראפט אנטשלאסנקייט, וואס פאדערט זיך בכדי צו טאן דאס וואס אנדערע האבן געטוען.
אבער פון די אנדערע זייט, איז ער נישט איבערצייגט אז ער וויל טאקע, ער קען פארט נישט ביי זיך פועל'ן צו מאכן דעם שפרינג, ער קען נישט שלום מאכן מיטן פאררעטערישע געדאנק, איבערצולאזן א וועלט פון הונטען, אויסצודרייען זיך מיטן רוקן צו גוטע פריינד און פאמיליע, טייל פון וועמען ער גלייכט אין די ווירקליכקייט, עלטערן וועלכע וועלן גרוי ווערן פון פיין און הארץ עסעניש, סיי פון אויפריכטיגע ווייטאג, און היפש ביסל פון פארשעמענדע, שפיזיגע, ארור שזה גידל'דיגע באשולדיגונגס בליקן, געשוויסטער וועלכע וועלן פארזעסן ווערן, צוליב אן אומפאראנטווארטליכען טאט, פון זייער'ס א מיטגליד, און פאראדאקסיש, וויל ער נישט וויי טאן געוויסע כלי קודש וועלכע האבן אים גוטס געטוען.

און אנצוהייבן א נייעם בלעטל, מיט א פרישן אידענטיטעט, ווייסט ער אויך, איז פון די עבודות קשות שבמקדש
ווייל אנגעהערט האט ער זיך, מיט אנע שיעור עפיזאדן, טייל פון חברים, טייל פון עלטערן אדער משגיחים, אנדערע האט ער געליינט אין 'ונפלאותיו לבני אדם', אלע ברענגן ארויס די אונטערשטע שורה אז, הרבה עשו ולא עלתה בידם, זיי האבן בלויז א שמעק געטאן, און באלד צוריק אין מאמעס פארטוך אריין, צו ווייל זיי האבן געהאט פראבלעמען מיטן שפראך, קולטור, אדער זענען זיי נישט גרייט געווען צו גיין, ווי דער רמבם זאגט, עד קצה האחרון, און שפייען אין די טעלער קאשע אויף וואס ער האט זיך ערנעהרט, אדער איז גלאט אזוי נישט געווען דער דרך חטאים באצירט מיט רויזן, ממילא האבן זיי זיך צוגעהערט צום בת קול, וואס שרייט איעדען פרימארגן פון חורב 'שובו בנים שובבים', און אזא סארט מאבד ב' עולמות שטרעבט ער דאך נישט זיין, בלייבט ער זיצן אויף זיין אנגעווארעמטן בענקל, און נעמט אן אז שב ואל תעשה עדיף.
נאכמער, ער איז איבערצייגט אז די גירסא דינקותא ליגט אים גוט איינגעברענט אין די ביינער, ער צווייפלט נישט אין קיטשו-בריכי, ער גלייבט אויך אין שכר ועונש, אין פייערדיגע גהינום ריטן, און צוציענדע גן עדן תאוות, און אט דאס שטערט אים, דאס וועט אים נישט לאזן צורוה, ער ווייסט דאך פון אייגענע ערפארונג , אז אט כאפט אים אן א בויך קראמף, און שוין איז ער א קופץ ונשבע, אם יהיה אלוק' עמדי, וועט ר' מאיר'ס פושקע רייכער ווערן מיט אפאר קאפיקעס, איין שטרענגען בליק פון א פאליציאנט, און ער וועט זיך שמייסן למה זה אנכי, איין חבד'סקער מצוה טאנק, און ער ווערט פארשוועמט מיט נאסטאלאגישע געפילן, גאר גיך וועט ער זוכן דעם וועג אויף צוריק, און צוריק גייט א קאזע איז נישט אלעמאל גילטיג.
ווידער בלייבן אין שטיבל, האלט ער מער נישט אויס, ס'איז אים שוין אן עקל צו מיטהאלטן די אלע קארופטירע חסידישע רייבערייען, פארוואס גיין אין בארד ווען ער האלט מילא נישט דערביי? מיט וואספארא געשמאק גארגעלט זיך רצה נא במנוחתינו, ווען ער איז שוין נישט מקפיד אויף אלע הלכות מוקצה פון סימן ש"ח, וואס ער האט אזוי פלייסיג געלערנט אין ישיבה? ווען ער קען שוין קוים אויסווארטן אויף רבינו תם'ס ? און פליקט די פלאסטישטע טישטוך ביי די שאלעשידיסדיגע רעווא דרעווין, בשעת ארום און ארום שטינקט פון וצדקתך.
ביז דערווייל טוט ער גארנישט, איר וועט אים נישט דערקענען, בנאמנות, ער דאווענט דריי מאל א טאג מיט א גארטל, לויפט אין מקוה פאר חנוכה ליכט צינדן, ער וועט אפילו שיקן זיינע קינדער אין די זעלבע ישיבות אויף וואס ער טראגט אזא שווער געפיל, און געשוואוירען ער וועט דאס האסן עד זיבולא בתרייתא.
אבער דאס געוויסן, דאס הארץ, עס ציפט אים, ער עסט זיך ווי א ווארעם, ס'באדערט אים יעדע נייע פרומקייט פון וואס ער מוז זיין א טייל, איעדע פרישע קול קורא וואס די פארפוילטע קאנצעליי בלאזט ארויס, ווידער אמאל חרמות שמתות וקנמות, בורטשעט ער אינטער די נאז, ער קען זיי שוין צו גוט, ער ווייסט איז אין אלעמען וועלן זיי נאר טרעפן דאס ארגסטע, אן היתר? מאן דכר שמיה, קיינמאל, ניטאמאל א ספק ספיקא דרבנן, בין השמשות, דורך אן אינו יהודי, לצורך רבים, בשעת הדחק, מיט אן עירוב.
אוי רבוש"ע! ביסט דאך מילא נישט צופרידן פון מיר, וואס גייט דיר אן כ'וועל זיך אפגאלן? וואס שטערט דיר כ'וועל זיך קליידן מאדערן, רעדן גויאיש, און צו וועמען עס גלוסט מיר , פארגינסט מיר טאקע נישט אביסל פארגענוגען אין מיינע זיבעציג יאר? הלוא שמועה שמענו כי רחום אתה, ביטע.

Tuesday, November 23, 2004

ותשרנה הפרות (הפרעה'ס) -פאעזיע

מיינע האפענונגען זיך צו לערנען פאעזיע זענען זיך צובלאזן געווארן, צוזאמען מיט שלום בערגער'ס טרוימען אויפצוהאלטן א ווארקשטאט דערויף
איך האב צוריק באקומען וואס כ'האב איינגעצאלט, דערפאר ווייל איך בין געווען דער איינציגסטער דאס צו טאן, זעט זיך אויס אז די אלע ווארימע ווערטער און מוט וואס מען האט באווארפען שלום'ן זענען נישט געווען לחלוטין'דיג אויפריכטיג, און ווען עס איז געקומען למעשה איז ניכר געווארן בכיסם אז זיי האלטן נישט דערביי
וועל איך נישט זיין קיין מוציא רעיונות לבטלה חלילה, און אז איך האב זיך שוין אפגעשריבן א ליד וועל איך עס דא ארויפשטעלן
די נאראטיוו איז וועגן דאס צעריסענקייט וואס א סוקסעספולער מוזיק פראדוצירער גייט אדורך ספראווענדיג מיט זיינס א קינד ארויסגעברענגט גלאט, לויט שלום'ס אנווייזונגען, אן קיין גראמען, און קנאפ אייניגקייט אין געוויכט
איך קלער אז די געדאנק וועט זיין קלאר און פארשטענדליך, אבוואל מען האט דאס נישט געזען אויף די פילמען
די ליינער זענען געלאדענט צו קאמאנטירן, קריטיקירן, און אפלאדירן



טייטל: אלעס פאר דיר מיין קינד

אינספירירט דורך:
Jersey Girl


א מיידעלע א אינגע
אינגאנצען זיבן יאר
זי שפראצט ווי א בלום
אין א שמעקעוודיגען גארטן

שיין און פרעכטיג
קלוג מיט פארשטאנד
באליבט און פארליבט
אין שטוב פון זיידן

פאר איר פאטער אן אוצר

גערטי איז איר נאמען
בענקשאפט די באדייט
גענוצט ביי איר מאמען
קיינמאל איר געקענט

א געליבטע צו איר מאן
מוזיק זיין אינטערעס
איבערגעלאזט אים עלענד אליין
מיטן קינד ער באגייט זיך שווער

פאר איר פאטער א לאסט
***

א לעבן א רוישענדיגע
אין הערשאפט פון גלאנץ
א לעבן א שטילע
אין הערשאפט פון רוה

וועלכע וועט זיגן?

א קאריערע א צוקונפט
אן ארבעט געלעגענהייט
דאס קינד דאס ליבלינג
א שולע פארשטעלונג

וואס איז ביי מיר מער?

א געווענטליכער שמועס
פון צווייפלן מיר דערוועקט
אלעס געגעבען דיין מאמע
אלעס פאר דיר מיין קינד

יא זי וועט זיגן!
דאס איז ביי מיר מער!




Thursday, November 18, 2004

ברוך הבא

דער רבי שליט"א באווייזט צייכענעס פון לעבן!
די געטרייע שטאב פונעם קרן הבנין האבן פראכטפול איבערגעבויעט דעם רבינס שטיבל
איז טאקע צום האפן אז דער רבי וועט במהרה ארויסקריכן פון זיין חדר מיוחד און זאגן א דבר תורה דערנאך וועט ער זיך אוודאי לאזן פראווען
ונאמר אמן

Saturday, November 06, 2004

אמר ר' עקיבא

א גערויש פון א גרויסן ציבור האט באהערשט דעם זאל, וואו די געהויבענע תלמידים פון ר' עקיבא זענען זיך צוזאם געקומען צו הערן די שיעור פון זייער גרויסער רבי, וועלכער איז ברייט באוואוסט פאר זיינע אגדה דרשות. מאנכע חסידים גייען אפילו אזוי ווייט ווי צוזאגן אז ער קען דרש'ן תילי תילים של הלכות אויף איעדע קוץ ותג שבתורה, צו דאס איז טאקע ריכטיג? ווייסט מען נישט, אבער דאס איז אמאל זיכער, אז אויב אין הלכה איז ער א ריז, איז ער אין אגדה ממש עוג מלך הבשן
ווען קומט ער שוין? פרעגט יעמאנד זיין שכן מיט געשפאנטקייט -ס'האט געהייסן אכט אזייגער פונקטליך, ווייזט אויס ער האט זיך אביסל געשפעטיגט- זאגט ער, - מסתמא איז ער אזוי פארטוען אין די סוגיא, אז ער כאפט ניטאמאל ס'שפעט- וואלונטירט עמיצער פון די אונטערשטע שורה,- נו ברויך מען אים צו דערמאנען-- נו נו
,שא שא שאאאאא, הערט זיך פון די רעכטע מזרח ווינקעל א גערויש, אט אט קומט ער, ספאנטאן שטעלן זיך אלע אויף די פיס ווער עס קען שטעלט זיך אויף יענעמס פיס, טייל אויף די בענק, די שוויצערס הייבן אן קלאטשן, און דער עולם ברעכט אויס אין אן הילכיגען יחי אדוננו
ר' עקיבא'ס הייליגע געזיכט באווייזט זיך אויפן אויבענאן, א שמייכלדיגער גריסט ער די תלמידים, און פאכעט זיי מיט א קאלירפולע פאטשיילע וואס מען פלעגט רופן א סודר, די אויפגעהייטערטע תלמידים קלאטשן נאך שטערקער, און ר' עקיבא שפאנט זיך געמיטליך צו די פאדיום, אויף וואס עס הענגט פון די רוקן א גרויסן רינעדיגן סימבאל פון ירושלים, מיט די ווערטער בשוב ה' את שיבת ציון קונצליך אויסגעמאלן, דאס איז שוין די צווייטע סימבאל, די עלטערע אידן געדענקען נאך דאס ערשטע, וואס איז געווען אט דאס זעלביגער, נאר מיט די ווערטער ממלכת בר כוכבא, פון וועמען ר' עקיבא איז געווען א שטארקער פאליטישער שטיצער, ביז די רוימישער אימפעריע האט פארבאטן זיין סימבאל
ר' עקיבא הילט זיך איין אין זיין טלית, וואס האט פיר פעדימער תכלת ווי געבאטן אין די תורה, זאגט א קורצע תפילה, אין דרייט אויס זיין פנים צום ציבור, וועלכער קלאטשט נאך אלס, -טענק יו-, -טענק יו- זאגט ר' עקיבא, בשעת ער שלעפט די מיקראפאון נענטער צו זיך, און אין א גוטע צוגעפאסטע פאזיציע, ער שלעפט ארויס אפאר געסטעפלטע צעטליך, און קוקט אריין דערין, - טענק י- זאגט ער איבער, ווען דער עולם הערט נישט אויף צו קלאטשן פון גרויס עקסטאז, - טענק יו-, זאגט ער ,נאכאמאל ווען ער לייגט שוין צוזאם די ברילן, דא פאכעט ער שוין מיט די הענט ווי צו זאגן, הערטס שוין אויף, טענק יו, פליז, טענק יו
צוביסלעך האט זיך דער עולם בארואיגט, און ר' עקיבא הייבט אן זיין דרשה
אשריכם ישראל, -וואויל איז אייך אידן-, טייטש דער מתורגמן איבער אויף אידיש פאר די וועלכער פארשטייען נישט העברעאיש, -לפני מי אתם מטהרין?- ווארפט דער רבי אריין א באמבע קשיא, -פאר וועמען רייניגט איר זיך- טייטשט דער מתורגמן מיט אן הויכען און קלארן שטימע
דער עולם שטייט געשפאנט, די לומדים זענען געכאפט אין סורפרייז, זייערע מוחות ארבייטן פיבערהאפטיג צו געפונען א פאסיגן ענטפער אבער אן ערפאלג, נו? בליקט א געשוואוירענע ר' עקיבא תלמיד צו א ר' טרפון'ניק, האב איך דיר נישט פארשפראכן אז וואס ביי מיין רבי הערט מען, קריגט מען נישט ערגעץ אנדערש
דער רבי לאזט נישט לאנג ווארטן און פירט אויס, ומי מטהר אתכם? און מיט דעם ווערט די קשיא נאך מער באפעסטיגט צו גאר פעסט
אין די שפעטערע דורות אין בבל פלעגט מען אנרופן אזא סארט קשיא מרפסין איגרא, צעווארפט בוידעמעס, היינט ווייסט מען נאכנישט פון אט די פראזע, אבער צעווארפן בוידעמס איז פונקטליך וואס די מצב איז
ר' עקיבא קוקט זיך ליבליך ארום, באטראכט די אנגעצויגענע געזיכטן, און דרייט זיין קאפ אויף פאראויס דארט וואו די געהויבענע תלמידים זענען געזעסן, כאילו בכדי אויף צו זען אויב זיי הויבן אן ענטפער, אבער אלע הענט זענען געבליבן אראפגעלאזט
אביכם שבשמים!, דאסמאל האט נישט אויסגעפעלט קיין מתורגמן, דער עולם האט געכאפט דעם רמז און אן הילכיגען פאטשעריי האט ספאנטאן אויסגעבראכן
רעב-אַה- קי-ווע! רעב-אַה- קי-ווע! רעב-אַה- קי-ווע! האבן צוהיצטע יונגעלייט פון אונטן געטשאנט, מיט גרויס געטריישאפט, ר' עקיבא האט א ביטול'דיגע מאך געטאן מיט די לינקע האנט, ווייל אין רעכטע האט ער געהאלטן די ברילן, ווי צו אנהערן סטאפ! אבער אן ערפאלג
די גבאי איז צוגעלאפן צום מיקראפאון, שאט אָפ! האט ער געקוויטשעט, אויפן מאמענט איז געווארן שטיל, דרך ארץ! האט ער צוגעגעבן בייז, אבער ער האט אליין געוואוסט אז עס איז געווען איבריג, ווייל דער עולם איז שוין ווידער געווען אין די גלייזן
ר' עקיבא זעצט פאר זיך צו ברענגן א ראיה פון א פסוק, ואומר, עס שטייט אין פסוק, מקוה ישראל ה', איז דאך שווער, וואס איז דער פשט? נאר וואס דען? מה מקוה מטהר את הטמאים, אף הקב"ה מטהר את ישראל
די לומדים זענען געווען אין זיבעטן הימל פאר שמחה,ס'טייטשט? א קלייניגקייט? ריכטיג פארשטאנען א פסוק, זיי פלעגן געווענטליך צו טייטשן מקוה, מלשון האפענונג, כלומר, אז ה' איז די האפענונג פון ישראל, אבער יעצט האבן זיי איינגעזען ווי לעכערליך זייער גאנג איז געווען, און זיי האבן אויסגעבראכן אין פייערליכע טענץ, אין וואס די פשוטערע זענען אויך מיט געשלעפט געוואר,ן זינגענדיג און שפרינגענדיג
אמר ר' עקיבא אמר ר' עקיבא אשריכם ישראל, נאכאמאל, אמר ר' עקיבא אמר ר' עקיבא אשריכם ישראל
אשריכם אשריכם אשריכם ישראל

Saturday, October 30, 2004

פארוואס וואונשט מען זיך אידיש נחת

אידיש נחת איז ווען דאס קינד גייט אין חדר אריין און גלויבט אלע חסידישע מעשה'לעך וואס זיין רבי פארציילט אים
און ווען דער רבי גלייבט אין אלע זיינע מעשה'ס איז סתם אזוי א נחת